1

2

3

4

5

 

Obligacje i ich rodzaje

Najbardziej znanymi obligacjami wśród Polaków są te emitowane przez Skarb Państwa, zwane skarbowymi. Istnieją jednak jeszcze inne ich rodzaje, takie jak obligacje komunalne, które są emitowane przez samorządy, obligacje samorządowe i obligacje korporacyjne, wypuszczane przez firmy. Przyczyną słabej popularności tych obligacji jest to, że pojawiły się one w Polsce stosunkowo niedawno. Tymczasem zwłaszcza obligacje korporacyjne okazują się często lepszą formą lokowania pieniędzy niż popularne akcje, obligacje skarbowe czy lokaty bankowe. Na Zachodzie emitowanie przez firmy obligacji jest dość powszechnym sposobem, obok kredytów i wypuszczania akcji, na finansowanie różnorodnych inwestycji. W Polsce taka forma zdobywania przez przedsiębiorstwa funduszy staje się coraz bardziej popularna. Szczególnie w czasach kryzysu emitowanie przez firmy obligacji jest bezpiecznym i pewnym sposobem pozyskiwania środków finansowych na dalszy rozwój. Jest to bowiem tańsza łatwiejsza do zrealizowania metoda zgromadzenia pieniędzy niż kredyt. Kolejną zaletą obligacji jest to, że mogą mieć one stałe oprocentowanie, co pozwala na dokładne wyliczenie wszystkich kosztów związanych z ich emisją. Dużo trudniej jest oszacować koszty kredytu, który ma zmienne oprocentowanie, poza tym banki ostatnio zaostrzyły warunki udzielania pożyczek.

Decyzja o inwestowaniu samodzielnym

Inwestor giełdowy ma do wyboru, czy chce inwestować samodzielnie, czy powierzyć to zadanie profesjonalistom. Samodzielny zakup akcji wiązać się może z dużym ryzykiem , szczególnie gdy inwestor giełdowy jest debiutantem i nie orientuje się dobrze w regułach obowiązujących na rynku papierów wartościowych. Z drugiej strony, początkujący samodzielny inwestor w obecnych czasach nie jest narażony na wysokie koszty korzystania z usług biura maklerskiego. Wiele tego typu instytucji proponuje bowiem bardzo dogodne warunki finansowe, nawet dla osób niedysponujących początkowo dużymi środkami. Często jest tak, że całkowite koszty korzystania z usług domu maklerskiego są niższe niż zakup funduszy akcyjnych w Towarzystwie Funduszy Inwestycyjnych. Ponadto rynek usług maklerskich w Polsce dynamicznie się rozwija, dzięki czemu drobni gracze giełdowi mogą elastycznie zarządzać posiadanymi akcjami. Są często w lepszej sytuacji niż potężni gracze giełdowi, gdyż mogą łatwiej jednorazowo sprzedać cały pakiet akcji. Drobni inwestorzy nie są ograniczeni żadnymi limitami ustawowymi, mogą więc teoretycznie dokonać zakupu i sprzedaży wybranych akcji w dowolnym momencie, co pozwala im uniknąć corocznych opłat za zarządzanie aktywami. Ponadto samodzielny inwestor nie musi dokonywać stałych wpłat i sam decyduje o wysokości wykładanych na początek środków finansowych.

Reguły bezpiecznego inwestowania

Inwestowanie na giełdzie zawsze będzie wiązać się z ryzykiem. Jednak istnieje kilka reguł, których przestrzeganie zmniejsza niebezpieczeństwo poniesienia wielkich strat w czasie bessy. Przede wszystkim nie należy unikać panice. Jeśli złe emocje wezmą górę nad inwestorem, może on podjąć błędne decyzje, np. o wstrzymaniu się przed zakupem akcji, które w okresie giełdowej paniki tanieją. Poza tym osoba planująca debiut giełdowy powinna najpierw przygotować sobie strategię działania i postępować według jej założeń. Taka taktyka pozwoli łatwiej znieść czas spadków na giełdzie. Zaleca się, by planować inwestowanie długoterminowe, gdyż jest ono obarczone mniejszym ryzykiem. Dobrze jest zapoznać się z sytuacją finansową i profilem działalności spółki, w którą chce się zainwestować. Inwestor musi bowiem wiedzieć, w co inwestuje i jakie są perspektywy rozwoju danej branży, co pozwoli mu podjąć słuszną decyzję o kupnie akcji konkretnej spółki bądź rezygnacji z zakupu, jeśli oceni, że ryzyko jest zbyt wysokie. Z najmniejszym niebezpieczeństwem wiąże się inwestowanie w spółki o długiej tradycji, ustabilizowanej sytuacji finansowej, z dobrymi perspektywami rozwojowymi, pochodzące z branż-pewniaków, takich jak energetyka czy telekomunikacja. Przed podjęciem decyzji warto zapoznać się polityką spółki w zakresie współpracy z akcjonariuszami.

Japońska analiza cen

W średniowiecznej Japonii stosowano analizę zachowania cen ryżu przy pomocy rysunków przypominających świece. Te proste wykresy zdobyły popularność w ostatnich latach na rynkach giełdowych całego świata. Metoda ta polega na tym, że dana świeca obrazuje zachowanie się cen w wybranym okresie czasu. Można dowolnie przypisać tej świecy wybrany odcinek czasowy, czyli może on trwać od kilku minut do kilku miesięcy. Każda ze świec ma w swej budowie zawartą wartość otwarcia i zamknięcia, a także cenę minimalną i maksymalną dla danego okresu. Ważna jest symbolika kolorów świecy: biały korpus sugeruje, że cena zamknięcia była wyższa niż cena otwarcia, z kolei czarny – odwrotnie – cena zamknięcia była niższa. Końcówka górnego knota daje informacje o wartości maksymalnej ceny, a dolnego – minimalnej w danym czasie. Formację, jaką tworzy grupa świec, można analizować tradycyjnymi zachodnimi sposobami lub przy pomocy japońskich metod, brzmiących nieco egzotycznie i poetycko. Innym pochodzącym z Japonii sposobem analizowania zachowania się cen na rynku są wykresy kagi. Były one stosowane od początku funkcjonowania giełdy. Budową przypominają wykresy punktowo-symboliczne. Na początek zakłada się istotną zmianę ceny, która wskazuje dalszy kierunek rysowania wykresu. W tym rysunku rolę odgrywa także grubość linii. Analizując taki wykres identyfikuje się typowe formacje, które się pojawiają na rysunkach.

Na czym polega analiza techniczna

Osoba decydująca się na inwestowanie na giełdzie, by odnieść sukces, powinna postępować według ściśle wytyczonych reguł. Oczywiście inwestowanie zawsze będzie się wiązać z ryzykiem, ale można je zmniejszyć poprzez stosowanie się do kilku zasad. Przede wszystkim decyzje, które podejmowane są przez inwestora, powinny być poprzedzone dogłębną analizą. Jedną z metod stosowanych w celu zmniejszenia ryzyka błędu jest analiza techniczna, czyli zbiór procedur dokonywania oceny przyszłych zmian cen akcji na podstawie wykresów cen akcji i ich wolumenu w przeszłości. Jest to bardzo szeroki wybór reguł, gdyż powstawał przez dziesiątki lat w różnych krajach. Dostępne są metody oparte na wielu rodzajach średnich, wskaźników i oscylatorów wyliczanych na podstawie matematycznych wzorów. Poza tym istnieją sposoby oceny na podstawie formacji, stref wsparcia i oporu, fal itd. Wybór odpowiedniej metody i prawidłowa interpretacja jej wyników to prawdziwa sztuka. Analiza techniczna ma tą zaletę, że można ją stosować zarówno w przypadku inwestycji długoterminowych, jak i krótkoterminowych. Jest to uniwersalna technika oceny ryzyka, stosowana najchętniej przez krótkoterminowych graczy na różnorodnych rynkach, m.in. obligacji, akcji , surowców. Ocena następuje na podstawie analizy wykresów, wytwarzanych przez specjalistyczne oprogramowanie.

Różne sposoby inwestowania

Istnieje wiele sposobów inwestowania na giełdzie, każdy może wybrać coś dla siebie w zależności od swoich potrzeb, upodobań i cech charakteru. Jedną z najpopularniejszych form inwestowania jest gra na giełdzie, polegająca na kupnie i sprzedaży akcji w krótkich odstępach czasowych, według informacji płynących ze spółki i otoczenia. Kolejnym sposobem pomnażania pieniędzy na giełdzie jest kupno tanich akcji spółek z dobrymi perspektywami i realizacja zysków dopiero po kilku latach. Dla osób aktywnych, dynamicznych, odważnych i mających dużo wolnego czasu dobrym sposobem inwestowania na giełdzie jest kilkukrotne kupowanie i sprzedawanie akcji na jednej sesji giełdowej. Przyszły inwestor powinien przemyśleć, czy chce inwestować w jedną firmę, czy wybierze sobie kilka spółek z perspektywami na rozwój, w które chce włożyć swoje pieniądze z nadzieją pomnożenia zysku. Wybór kilku firm jest znacznie bezpieczniejszy, gdyż zmniejsza ryzyko utraty całej zainwestowanej kwoty w przypadku spadków na giełdzie czy bankructwa danego przedsiębiorstwa. Inwestor giełdowy nie jest zobligowany do wyłożenia na giełdzie na początek określonej sumy pieniędzy. Jednak wliczając w koszty prowizje za usługi biura maklerskiego przyjmuje się, że aby rozpocząć inwestowanie należy dysponować kwotą ok. 4-5 tys. zł.

Jak zarobić na obligacjach

Atrakcyjniejszy zysk niż w przypadku tradycyjnej lokaty skłania coraz większą liczbę Polaków do inwestowania w obligacje. Są one co prawda ryzykowniejsze niż lokaty bankowe, ale gwarantują większą stabilność niż chociażby granie na giełdzie. By zarobić na obligacjach, trzeba jednak umiejętnie podejść do kwestii wyboru oferty. Należy przede wszystkim przejrzeć oferowane przez różne przedsiębiorstwa i instytucje propozycje zakupu obligacji i porównać, które są najkorzystniejsze. Inwestorzy mają do wyboru np. obligacje skarbowe, których rentowność nieznacznie przekracza inflację oraz obligacje korporacyjne, obiecujące zyski na poziomie kilkunastu procent rocznie. Jednak przed podjęciem decyzji o wyborze obligacji opiewającej na kilkunastoprocentowy zysk, dobrze jest dokładnie sprawdzić sytuację finansową eminenta. Należy przyjrzeć się, jakie dana firma ma perspektywy rozwoju i czy ma ustabilizowaną pozycję na rynku. Potencjalny inwestor powinien też dowiedzieć się, na jaki cel zostaną przeznaczone zainwestowane przez niego pieniądze z emisji obligacji. Jeżeli stwierdzi, że jest to cel zgodny z całościową polityką rozwoju firmy, ma większą gwarancję, że inwestycja mu się opłaci. Dobrze jest także sprawdzić, czy partnerzy finansowi danej firmy są godni zaufania. Jeśli przedsiębiorstwo współpracuje z bankiem czy domem maklerskim, to inwestor ma większą pewność, że jego pieniądze zostaną efektywnie wykorzystane.

Obligacje sposobem zarabiania

Obligacje, czyli papiery wartościowe zobowiązujące eminenta do spłacenia długu wobec ich właściciela, są popularnym wśród Polaków sposobem pomnażania pieniędzy. Są one bardziej ryzykowne niż tradycyjna lokata, nie wiążą się jednak z aż takim niebezpieczeństwem jak np. kupowanie akcji. Obligacje emitowane przez znane, mające ustabilizowaną na rynku pozycję przedsiębiorstw i instytucje, są raczej pewnym i bezpiecznym sposobem uzyskiwania stabilnego, regularnego dochodu. Tego rodzaju papiery wartościowe mogą się od siebie różnić wysokością oprocentowania, a to właśnie od stopy oprocentowania uzależniony jest późniejszy zysk. Do wyboru są obligacje ze stałym lub zmiennym oprocentowaniem. W tym drugim przypadku jest ono uzależnione od inflacji lub stopy rentowności bonów skarbowych. Wypłata sumy odsetek dokonywana jest np. co pół roku lub raz na kwartał. Suma kapitału z kolei może być wypłacona jednorazowo lub w ratach. Bezpieczeństwo inwestowania w obligacje jest tym większe, im bardziej godny zaufania jest emitent. Największym zaufaniem cieszy się skarb państwa, ponieważ jest jednym z największych podmiotów na rynku, dysponującym ogromnym majątkiem i dochodem rocznym. Ryzyko inwestycji uzależnione jest od pozycji eminenta na rynku i może wzrastać w przypadku np. kryzysu w danej branży, jednak długoterminowe inwestycje są z reguły bezpieczne i odporne na krótkotrwałe załamania.

Różne rodzaje obligacji

Obecnie na rynku funkcjonuje wiele różnych rodzajów obligacji, wyróżnianych ze względu na rozmaite kryteria. Jeśli chodzi o miejsce emisji, to wyróżnia się obligacje krajowe i zagraniczne. Krajowe emitowane są w kraju eminenta, wystawiane przeważnie w walucie krajowej i skierowane głównie do nabywców krajowych, choć wykupują je także zagraniczni inwestorzy. Z kolei obligacje zagraniczne emitowane są w krajach innych niż ten zamieszkany przez eminenta, wystawiane w obcej walucie i skierowane głównie do inwestorów zagranicznych. Bywają one nazywane euroobligacjami. Kolejnym kryterium podziału jest sposób przenoszenia praw. Tutaj wyróżniane są obligacje imienne, w których właściciel wymieniony jest z nazwiska w dokumencie obligacji (ewentualne zmiany w tym zakresie odnotowywane są przez eminenta w ewidencji) i obligacje na okaziciela, których właściciel nie jest wymieniany z nazwiska. Właścicielem takich obligacji jest ich każdorazowy posiadacz. Ze względu na termin wykupu obligacje dzielone są na krótko-, średnio- i długoterminowe. Te pierwsze należy wykupić przed upływem roku, drugie trwają od 1 do 5 lat, a najdłuższe – dłużej niż 5, a nawet 10 lat. Obligacje dzielą się jeszcze ze względu na sposób wykupu – może to być wykup jednorazowy lub ratalny. Obligatariusze mają ponadto do wyboru obligacje zabezpieczone lub niezabezpieczone.

Cechy i funkcje obligacji

Obligacje pełnią w gospodarce określone funkcje. Należy do nich funkcja pożyczkowa, pozwalająca eminetowi na zaciągnięcie długu jednocześnie u kilku wierzycieli. Eminent w momencie wykupu obligacji zaczyna dysponować kapitałem aż do umorzenia obligacji, czyli spłaty długu. Kolejna funkcja, to możliwość lokowania funduszy – nabywca obligacji po prostu w ten sposób lokuje swoje środki pieniężne. Poza tym obligacje pełnią rolę środka płatniczego, dzięki któremu można spłacać zobowiązania. Obligacje dają nabywcom i emitentom dość spory zakres swobody w podejmowaniu decyzji. Pozwala to nadać poszczególnym obligacjom różne cechy, zależnie od wymagań właściciela i eminenta pod tym względem. Istnieje jednak kilka stałych cech, które charakteryzują wszystkie obligacje. Należy do nich wartość nominalna, czyli suma, jaką emitent zobowiązuje się wypłacić obligatariuszowi po upływie wyszczególnionego terminu. Do właściwości niezmiennych należy też termin wykupu, który zawsze jest ustalany na początku transakcji i zobowiązuje eminenta do spłacenia zobowiązania w wysokości wartości nominalnej. Do stałych elementów należą też odsetki, zwane kuponami, ustalające sumy płacone właścicielowi obligacji w określonych odstępach czasowych do momentu wykupu. Oprocentowanie obligacji uzależnione jest od ich wartości nominalnej.